نیم نگاهی به برخی معضلات پروژه های عمرانی


نیم نگاهی به برخی معضلات پروژه های عمرانی

اباذر صرامی_معمار_شهرساز
دبیر مجمع مشورتی روسای شوراهای اسلامی کلانشهرها ومراکز استانها


همزمانی مطالعات،اجرا وجودونفوذدستگاههای غیرتخصصی درپروژه ها
عدم تملک وآزادسازی به موقع اراضی پروژه
نقص مطالعات ژئوتکنیک،پیش بینی نادرست از احجام عملیات
عدم انطباق نیاز سنجی های واقعی پروژه در جزء و کل
عدم برآورد صحیح از اعتبار مورد نیاز پروژه
تغییرات حین اجرای طرح بر اساس برخی نیازسنجی ها
عدم نظارت و کنترل دقیق از نحوه ایجاد عملیات توسط مهندسین مشاور
تغییر طرح حین اجرا به جهت کاهش هزینه ها
عدم رعایت نکات ایمنی با توجه به تعجیل در بهره برداری از پروژه
فقدان برنامه ریزی و مطالعات جامع قبل از طراحی باستناد نیاز سنجی واقعی و اعتبارات تخصیصی
تغییر برنامه ریزی کارفرما به لحاظ ضعف نگرش یا ضعف مطالعات یا کمبود اعتبارات
قصور پیمانکار در انجام کارها و تعلل کارفرما در تدارک و انجام  تعهدات لازم
عقد قرارداد با پیمانکاران فاقد صلاحیت
عدم تطبیق برنامه زمان بندی با اعتبار پیش بینی شده
معضلات در خصوص اخذ اعتبارات، فاینانس های لازم و مصالح ویژه وارداتی
به روز نبودن احجام باقیمانده طرح، نامشخص بودن اعتبارات مورد نیاز و فقدان برنامه زمان بندی
متناسب نبودن پیشرفت فیزیکی پروژه با عملیات اجرایی آن
فرسایشی شدن روند مطالعات طرح حتی تا سالیان طولانی و عدم تصویب مطالعات
ضعف در مطالعات مشاور، موجب تغییرات طرح ها می گردد و تأخیرات عمده ای در زمان اجرا ایجاد می نماید
توقف عملیات اجرایی طرح در مقاطعی از زمان به دلیل کمبود سیمان در کشور
تغییرات مکرر طرح به دلایل خاص، بعضاً نامعین و سلیقه ای
تغییر متولیان اجرایی پروژه و خرد کردن پروژه به پروژه های کوچکتر
تغییر در مشخصات هندسی پروژه (تغییرات پلان مسیر و جابجایی خط پروژه)
تغییر در واریانتها و نیز افزایش ارتفاع خط پروژه و به دنبال آن تغییر در مطالعات طرح باعث تغییر در احجام گردیده است
شروع عملیات اجرایی قبل از تصویب مطالعات طرح
ابهام در نحوه تأمین مالی طرح
تأخیر در تنظیم متمم قراردادها
ضعف مطالعات درآمد زایی طرح های اجرایی
تعجیل در بهره برداری، مشخص نبودن بهره بردار، عدم تحویل موقت از پیمانکار
لحاظ ننمودن مطالعات زیست محیطی در طرح ها
نقصان و ضعف در اتمام نقشه های اجرایی طرح
تحویل زمین از طرف کارفرما به پیمانکار علی رغم مشکل تملک اراضی
عدم رفع موانع تحقق کسب درآمدوعوارض درطرح های مشارکتیدرراستای جلوگیری ازاتلاف زمان وانرژی
تنظیم قرارداداحداث طرح ازیک سووعدم تلاش لازم برای جذب مشارکت بخش غیردولتی دراحداث طرح
ضعف درمطالعات وتوجیه اقتصادی واجتماعی طرح وضعف درابعادمطالعاتی مشارکتی پروژه
بالابودن سطح آب زیرزمینی،بافت ونوع خاک،محدودیت عمق خاکبرداری وحفرترانشه
عدم هماهنگی مناسب مابین سایردستگاه های اجرایی
به هنگام نبودن احجام کار،اعتبارات موردنیازوبرنامه زمان بندی اجرایی
اتمام مدت وام بانک جهانی وعدم تمدیدمدت آن،تخصیص اعتبارات لازم جهت تسریع دراجرای پروژه رابه تاخیرانداخته است.
موانع اجرایی ازقبیل معابرتنگ،شلوغی خیابانها،وجودتاسیسات وابنیه پراکنده زیرزمین
تداخل سایرعملیات های اجرایی شبکه ودیگرعملیات شهری بارونداجرایی پروژه
تعیین تکلیف ننمودن اجزاپروژه درپروژه های کلان شهری بطورمثال عدم جانمایی تصفیه خانه هادرطرحی همچون ایجادتاسیسات فاضلاب
خسارت های ناشی ازعدم تامین اعتبارجهت تکمیل پروژه بصورت کامل وتاثیرات نامطلوب اجرای ناقص پروژه برسایراجزاپروژه بطور مثال عدم تکمیل تصفیه فاضلاب به دلیل عدم وجودمنابع مالی برای تغییرات وهزینه برق مصرفی بالا وتاثیرسو این امربرکیفیت پساب خروجی
پایین بودن تعرفه های خدماتی بهره برداری از پروژه ها عاملی در جهت بهره برداری نامناسب پروژه می گردد
بیشترین اوراق مشارکت پروژه و عدم تحقق آن
تأخیر در خرید و نصب تجهیزات توسط پیمانکار
وجود بافت های فرسوده و محدودیت های مالی مردم
عدم کفایت مطالعات برای حفظ آثار تاریخی و عدم توافق مسئولان ذی ربط قبل از اجرای پروژه،نمونه موردی پروژه متروی برخی شهرهای دارای آثار تاریخی
ناکارآمدی مدیریت اجرایی
بی توجهی به مصوبات بالادست
بکار نگرفتن عوامل مدیریت طرح (عامل چهارم) علی رغم تعدد شرکت های مهندسان مشاور و پیمانکار به منظور هماهنگی و راهبری
ضعف در دقت فنی اجرا و متوقف شدن طولانی مدت پروژه به سبب آن،نمونه موردی انحراف در حفر تونل
عدم تأمین کامل اعتبار از منابع داخلی پروژه، نمونه موردی عدم پرداخت سهم شهرداری در اجرای مترو بطور کامل
فقدان مشاور مادر در نظارت پروژه ها
اجرای پروژه با وجود فقدان و عدم تحویل قطعی مطالعات پروژه
شروع پروژه قبل از نهایی شدن قرارداد و ابلاغ آن بر خلاف قوانین موجود
به طول انجامیدن پروژه در مسیرهای پر تردد شهری از جمله معضلات عمده شهروندان در دسترسی های شهری و ... می باشد
عدم تزریق مالی پروژه از محل اعتبارات ودرآمد عمومی،نمونه موردی سهم دولت از مترو
 عدم وجود استراتژی و چشم انداز مشخص در مراحل مختلف پیدایش و پدید آوری طرح
پیچیدگی فرآیند تملک از جمله قیمت های بالای منطقه ای، تأخیر در تحویل اراضی از سوی برخی از دستگاه های اجرایی
عدم لحاظ مقررات مصوب در طرح های عمرانی، خلاف مقررات و آیین نامه های اجرایی مندرج در قانون بودجه کشور
عدول ازتقیدبه پایبندی به مفاد موافقت نامه مبادله شده
عدم تطابق اقدامات با شرایط منعقد در پیمان،نمونه موردی در موافقت نامه پیمان، نوع پیمان EPCکلیددر دست معرفی شده و در شرایط پیمان، نوع پیمان طرح و ساخت با استفاده از شرایط عمومی فیدیک برای پیمان های طرح و ساخت تعیین شده است در حالیکه پیمان و عملیات اجرایی آن تا کنون با تطابق بر بخش های زیادی از قوانین متعارف سایر پیمان های صورت پذیرفته است.
عدم تعهد مشارکت به مفادقراردادومحدودیتهای بین المللی وبانکی موجود،باعث محقق نشدن تامین فاینانس طرح شده است.

عدم تحقق سایرمراحل همچون اخذمجوزشورای عالی اقتصاد،تعیین بانک عامل،افتتاح حساب ارزی دربانک عامل تکمیل مواردموردنیازبرای مسدودی ارزی دربانک مرکزی،.....
هزینه کردن اعتبارطرح برای خریدبطورمثال خریدناوگان قطارشهری قبل ازاحداث عملیات حفاری تونل های طرح باتوجه به محدودیت اعتبارات موجب بلااستفاده ماندن آنهادرطرح می شودوباعث عدم حصول پیشرفت فیزیکی دراجراخواهدشد.
عدم تخصیص اعتبارات لازم جهت شروع برقراری فاینانس ازمحل اعتبارات قدرالسهم منابع داخلی وعمومی
عدم پرداخت حقوق وعوارض گمرکی برای ورودتجهیزات خدماتی وجانبی پروژه،موجب محقق نشدن تعمیرات به موقع ودوره ای وافزایش خرابی هاوتاثیرات حاصله ازآن
عدم تخصیص منابع براساس پیشرفت های فیزیکی پروژه دراجزاموردلزوم به جهت بهره برداری ،نمونه موردی بهره برداری ازخطوط مترو وعدم اقدام جهت خریدوتامین قطارهای لازم یااستفاده ازقطارهای خریداری شده درخطوط دیگرمترو
عدم تقیددستگاه اجرایی به مفادموافقتنامه شرح عملیات طرح وتعبیراهداف طرح
عوامل تاخیردرپروژه های عمرانی به سه بخش عوامل اجرایی شامل دستگاه اجرایی،پیمانکار،مشاورطرح،مشاورناظر،عوامل اعتباری،شامل تخصیص اعتبار،پرداخت خزانه وجذب اعتباروعوامل محیطی واجتماعی شامل کمبودمصالح، مشکلات اجتماعی ،تهیه زمین،....شامل می گردند.


ادامه دارد................